Veel ouders van gevoelige kinderen stellen zichzelf vroeg of laat deze vraag:
Is mijn kind hoogsensitief, of speelt er misschien iets anders zoals autisme?

In de praktijk blijkt dat deze twee regelmatig door elkaar worden gehaald. Dat is begrijpelijk, omdat sommige kenmerken op elkaar kunnen lijken. Tegelijk kan het helpend zijn om goed te kijken naar wat er werkelijk speelt, zodat een kind de begeleiding krijgt die bij hem of haar past.

Voor mij is dit onderwerp niet alleen professioneel, maar ook persoonlijk. In onze eigen thuissituatie hebben we een lange zoektocht doorgemaakt rondom het welbevinden van onze zoon en zijn plek binnen het onderwijs.

Wanneer een kind gevoeliger lijkt dan anderen

Sommige kinderen ervaren de wereld intenser dan anderen. Geluiden, emoties, veranderingen of sociale situaties komen sterker binnen.

Deze kinderen nemen vaak veel waar, denken diep na en voelen stemmingen in hun omgeving feilloos aan. Dat kan prachtige kwaliteiten geven, zoals empathie, creativiteit en een sterk rechtvaardigheidsgevoel.

Tegelijk kan deze gevoeligheid er ook voor zorgen dat een kind sneller overprikkeld raakt of meer tijd nodig heeft om indrukken te verwerken.

Dit wordt vaak beschreven als hoogsensitiviteit. Het is geen stoornis, maar een temperamenteigenschap die bij ongeveer 15 tot 20 procent van de mensen voorkomt.

Waarom er soms verwarring ontstaat

Bij sommige kinderen lijkt de gevoeligheid verder te gaan. Ouders merken bijvoorbeeld dat hun kind moeite heeft met prikkels, sociale situaties of veranderingen.

Dan kan de vraag ontstaan of er misschien sprake is van autisme.

Er zijn inderdaad een aantal kenmerken die bij beide kunnen voorkomen, zoals:

• gevoeligheid voor geluid, drukte of prikkels

• snel overbelast raken

• behoefte aan rust of voorspelbaarheid

• moeite met drukke sociale situaties

Omdat deze gedragingen overlappen, is het niet altijd eenvoudig om te bepalen wat er precies speelt.

Het verschil zit vaak in het totaalplaatje

Een belangrijk verschil is dat hoogsensitieve kinderen vaak sterk afgestemd zijn op hun omgeving en emoties van anderen. Ze voelen stemmingen goed aan en kunnen zich meestal goed inleven.

Bij kinderen met autisme kan het juist lastiger zijn om sociale signalen of emoties van anderen te interpreteren. Ook kan de behoefte aan structuur, voorspelbaarheid en vaste patronen sterker aanwezig zijn.

Maar in de praktijk is het zelden zwart-wit. Sommige kinderen hebben kenmerken van beide, of laten gedrag zien dat in verschillende richtingen kan wijzen.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar losse kenmerken te kijken, maar naar het hele kind en de context waarin het opgroeit.

Onze eigen zoektocht als ouders

In onze eigen thuissituatie hebben we ervaren hoe ingewikkeld deze zoektocht kan zijn.

Onze zoon liep al op jonge leeftijd vast in het onderwijs. Schoolgang zorgde voor zoveel spanning en overbelasting dat hij uiteindelijk niet meer naar school kon. Wat voor de buitenwereld soms moeilijk zichtbaar was, speelde zich thuis dagelijks af.

Pas later werd duidelijk dat er sprake was van autisme.

Die periode heeft ons als gezin veel geleerd. Over hoe verschillend kinderen kunnen reageren op prikkels, verwachtingen en sociale situaties. Maar ook over hoe belangrijk het is dat er goed wordt gekeken naar wat een kind werkelijk nodig heeft.

Niet het label, maar het kind staat centraal

Of een kind nu hoogsensitief is, autisme heeft of kenmerken van beide laat zien – uiteindelijk gaat het niet alleen om het label.

Het gaat erom dat een kind:

• zich veilig voelt

• begrepen wordt

• niet structureel overvraagd raakt

• ruimte krijgt om zich op een eigen manier te ontwikkelen

Wanneer een kind langere tijd overbelast raakt of vastloopt, bijvoorbeeld op school, kan het helpend zijn om samen te onderzoeken wat er speelt en welke ondersteuning nodig is.

Elk kind volgt zijn eigen spoor

In mijn werk begeleid ik regelmatig kinderen en ouders die zoeken naar meer rust, begrip en richting wanneer een kind vastloopt.

Soms speelt hoogsensitiviteit een rol. Soms autisme. En soms een combinatie van factoren.

Wat ik steeds opnieuw zie, is dat kinderen tot bloei komen wanneer er echt gekeken wordt naar wie zij zijn en wat zij nodig hebben.

Want ieder kind volgt uiteindelijk zijn eigen spoor.

Praktijk Eigen Spoor
Begeleiding voor hoogbegaafde en hooggevoelige kinderen en hun ouders in Hengelo.